ഏഴു പതിറ്റാണ്ടിന്റെ വെളിച്ചവും വിചാരവും…

• നെല്ലിയോട്ട് ബഷീർ

ഒരു നദി കടലിലേക്ക് ഒഴുകുന്നതുപോലെ,ഒരു ജനത ചരിത്രത്തിലൂടെ കാലത്തിലേക്ക് ഒഴുകുകയാണ്.ആ യാത്രയിൽ ഏഴു പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിടുമ്പോൾ കേരളം എന്ന കൊച്ചുഭൂമിക്ക് പറയാൻ ഒരുപാട് കഥകളുണ്ട്. പോരാട്ടങ്ങളുടെ കഥകൾ, അതിജീവനത്തിന്റെ കഥകൾ,അറിവിന്റെ വെളിച്ചം പകർന്ന കഥകൾ, മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ മഹത്തായ അധ്യായങ്ങൾ… അങ്ങനെ കാലം നെഞ്ചോടുചേർത്തുവെച്ച അനുഭവങ്ങളുടെ പേരാണ് കേരളം.

1956 നവംബർ ഒന്നിന് ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഐക്യകേരളം രൂപംകൊണ്ടപ്പോൾ അത് കേവലം ഒരു ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ പുനർനിർണയമായിരുന്നില്ല മറിച്ച് മലയാളം സംസാരിക്കുന്ന ജനതയുടെ സ്വപ്നങ്ങൾക്കും സാംസ്കാരിക സ്വത്വത്തിനും രാഷ്ട്രീയ അഭിലാഷങ്ങൾക്കും ലഭിച്ച ചരിത്രപരമായ അംഗീകാരമായിരുന്നു. തിരുവിതാംകൂറിന്റെയും കൊച്ചിയുടെയും മലബാറിന്റെയും ചരിത്രവഴികൾ ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് കേരളം എന്ന പുതിയ അധ്യായത്തിന് തുടക്കമിട്ടു.ഇന്ന് എഴുപതാം വർഷത്തിന്റെ നിറവിൽ എത്തിനിൽക്കുമ്പോൾ നാം ആഘോഷിക്കുന്നത് ഒരു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രായമല്ല;ഒരു ജനതയുടെ വളർച്ചയും തിരിച്ചറിവും അതിജീവനവുമാണ്.

കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രം പ്രകൃതിയുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ മാത്രം എഴുതപ്പെട്ടതല്ല. മനുഷ്യന്റെ അധ്വാനവും പോരാട്ടവും അതിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ പച്ചപ്പും അറബിക്കടലിന്റെ നീലിമയും നദികളും കായലുകളും നെൽപ്പാടങ്ങളും ചേർന്ന് പ്രകൃതി ഒരുക്കിയ ഈ ഭൂമിയിൽ സാമൂഹിക നവോത്ഥാനത്തിന്റെ തീപ്പൊരികൾ പടർന്നത് വലിയൊരു ചരിത്രനിയോഗമായിരുന്നു.ജാതിയുടെ പേരിൽ മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനിൽനിന്ന് അകറ്റിനിർത്തപ്പെട്ട കാലത്ത് സമത്വത്തിന്റെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും ശബ്ദവുമായി ഉയർന്നുവന്ന ശ്രീനാരായണ ഗുരുവും അയ്യങ്കാളിയും ചട്ടമ്പിസ്വാമികളും സഹോദരൻ അയ്യപ്പനും വക്കം മൗലവിയും തുടങ്ങി അനേകം നവോത്ഥാന നായകർ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക മനസ്സാക്ഷിയെ ഉണർത്തി. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ആരാധനാ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും വേണ്ടി നടന്ന പോരാട്ടങ്ങൾ പുതിയൊരു കേരളത്തിന്റെ അടിത്തറ പാകി.

വൈക്കം സത്യാഗ്രഹവും ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹവും ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരവും കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ നിർണായകമായ നാഴികക്കല്ലുകളായി. ഒരു മനുഷ്യന് മറ്റൊരു മനുഷ്യന്റെ മുന്നിൽ തലകുനിക്കേണ്ടിവരാത്ത സമൂഹം സൃഷ്ടിക്കുകയായിരുന്നു ആ പോരാട്ടങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കേരളത്തിന്റെ വളർച്ചയെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ സാമൂഹിക നവോത്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രം വിസ്മരിക്കാനാവില്ല.ആ ചരിത്രമാണ് കേരളത്തെ കേവലം ഒരു ഭൂപടത്തിലെ സംസ്ഥാനമെന്നതിലുപരി ഒരു സാമൂഹിക മാതൃകയാക്കി മാറ്റിയത്.

വിദ്യാഭ്യാസവും ആരോഗ്യവും സാമൂഹിക നീതിയും വികസനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ശിലകളായി മാറിയതാണ് കേരളത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം. സാക്ഷരതയുടെ വെളിച്ചം വീടുകളിലേക്ക് കടന്നുവന്നു. വിദ്യാലയങ്ങൾ ഗ്രാമങ്ങളുടെ ഹൃദയഭാഗങ്ങളിൽ ഉയർന്നു. പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനം സാധാരണക്കാരന്റെ ജീവിതത്തിന് സുരക്ഷയേകി. സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസവും സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തവും വളർന്നു. അധികാരവികേന്ദ്രീകരണത്തിലൂടെ ജനാധിപത്യം ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കും തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കും ഇറങ്ങിച്ചെന്നു. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ കേരളത്തിന്റെ വികസനമാതൃക ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടത് ഈ നേട്ടങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരുന്നു.

1957-ൽ അധികാരത്തിലെത്തിയ ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ആദ്യ മന്ത്രിസഭ കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ പുതിയൊരു അധ്യായം തുറന്നു. ഭൂപരിഷ്കരണവും വിദ്യാഭ്യാസ പരിഷ്കരണവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങൾ കേരളത്തിന്റെ ജീവിതഘടനയെ സ്വാധീനിച്ചു.പിന്നീട് പല സർക്കാരുകളും വ്യത്യസ്ത കാലങ്ങളിൽ നടത്തിയ ഇടപെടലുകളും ജനകീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും ചേർന്നാണ് ഇന്നത്തെ കേരളം രൂപപ്പെട്ടത്. രാഷ്ട്രീയമായി വ്യത്യസ്ത ആശയങ്ങളും നിലപാടുകളും നിലനിൽക്കുമ്പോഴും പൊതുവായ സാമൂഹിക പുരോഗതിക്കായി കേരളം നടത്തിയ മുന്നേറ്റം ശ്രദ്ധേയമാണ്.

കേരളം എന്നത് ഒരു ഭാഷയുടെ അതിരുകൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്ന സംസ്കാരമല്ല. മാപ്പിളപ്പാട്ടിന്റെ ഈരടികളിലും കഥകളിയുടെയും മോഹിനിയാട്ടത്തിന്റെയും ചുവടുകളിലും തെയ്യത്തിന്റെ അഗ്നിയിലും വള്ളംകളിയുടെ ആവേശത്തിലും നാടകത്തിന്റെ അരങ്ങുകളിലും സിനിമയുടെ ദൃശ്യഭാഷയിലും മലയാളിയുടെ സാംസ്കാരിക സ്വത്വം പൂത്തുലയുന്നു. തുഞ്ചത്താചാര്യന്റെ എഴുത്താണിയിൽനിന്ന് വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീറിന്റെയും എം.ടി. വാസുദേവൻ നായരുടെയും ഒ.വി. വിജയന്റെയും തലമുറകളിലൂടെ ഒഴുകിയെത്തിയ സാഹിത്യധാര മലയാളിയുടെ ചിന്താലോകത്തെ സമ്പന്നമാക്കി.കലയും സാഹിത്യവും രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹിക വിമർശനവും ഒരുപോലെ ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന അപൂർവമായൊരു സാംസ്കാരിക ഭൂമികയാണ് കേരളം.

ലോകത്തിന്റെ വിവിധ കോണുകളിലേക്ക് ജീവിതം തേടിപ്പോയ മലയാളിയും കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.ഗൾഫ് പ്രവാസം കേരളത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. മണലാരണ്യങ്ങളിൽ വിയർപ്പൊഴുക്കിയ മനുഷ്യർ നാട്ടിലെ വീടുകൾക്കും വിദ്യാലയങ്ങൾക്കും ആശുപത്രികൾക്കും സ്വപ്നങ്ങൾക്കും അടിത്തറയിട്ടു. അവരുടെ അധ്വാനത്തിന്റെ കഥകൾ പലപ്പോഴും ആഘോഷങ്ങളുടെ പിന്നാമ്പുറങ്ങളിൽ മറഞ്ഞുപോകാറുണ്ട്. എന്നാൽ കേരളത്തിന്റെ വളർച്ചയുടെ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും പ്രവാസിയുടെ വിയർപ്പിന് വലിയൊരു പങ്കുണ്ട്.ലോകത്തിന്റെ ഏതു കോണിലായാലും മലയാളി തന്റെ ഭാഷയെയും നാടിനെയും ഹൃദയത്തോട് ചേർത്തുപിടിക്കുന്നു എന്നത് കേരളത്തിന്റെ സവിശേഷതയാണ്.

പ്രളയങ്ങളും മഹാമാരികളും കേരളത്തെ പരീക്ഷിച്ചപ്പോൾ ലോകം കണ്ടത് ഈ ജനതയുടെ ഐക്യബോധമായിരുന്നു.2018-ലെയും 2019-ലെയും പ്രളയങ്ങൾ വീടുകളും വഴികളും സ്വപ്നങ്ങളും തകർത്തപ്പോൾ മനുഷ്യർ പരസ്പരം കൈപിടിച്ചുയർത്തി. മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെ ധീരമായ രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങളും യുവജനങ്ങളുടെ സന്നദ്ധസേവനവും സാധാരണക്കാരുടെ കരുതലും കേരളത്തിന്റെ മാനവിക മുഖം ലോകത്തിനു മുന്നിൽ തെളിയിച്ചു. കോവിഡ് മഹാമാരിയുടെ കാലത്തും കൂട്ടായ്മയുടെയും പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനത്തിന്റെയും പ്രാധാന്യം കേരളം അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞു. പ്രതിസന്ധികളിൽ തളരാതെ കൈകോർക്കാനുള്ള കഴിവാണ് ഈ നാടിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത്.

എന്നാൽ എഴുപതാം വർഷത്തിന്റെ ആഘോഷവേളയിൽ നമുക്ക് സ്വയം അഭിനന്ദിച്ചുകൊണ്ട് മാത്രം മുന്നോട്ടുപോകാനാവില്ല. കേരളം നേടിയ നേട്ടങ്ങൾക്കൊപ്പം പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത പ്രശ്നങ്ങളെയും തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്. അഭ്യസ്തവിദ്യരായ യുവാക്കളുടെ തൊഴിലില്ലായ്മയും വർധിച്ചുവരുന്ന ജീവിതച്ചെലവും കാർഷികമേഖലയുടെ പ്രതിസന്ധിയും പരിസ്ഥിതിനാശവും മാലിന്യപ്രശ്നങ്ങളും ലഹരിയുടെ വ്യാപനവും സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ വർധിക്കുന്ന അസഹിഷ്ണുതയും നമ്മെ അസ്വസ്ഥരാക്കുന്നു. വയോജനങ്ങളുടെ സുരക്ഷ, സ്ത്രീകളുടെയും കുട്ടികളുടെയും സംരക്ഷണം, ഭിന്നശേഷിക്കാരുടെ അവകാശങ്ങൾ, പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ജീവിതനിലവാരം എന്നിവയിലും ഇനിയും ഏറെ മുന്നോട്ടു പോകാനുണ്ട്.

വികസനം എന്നത് ഉയരമുള്ള കെട്ടിടങ്ങളുടെയും വീതിയേറിയ റോഡുകളുടെയും എണ്ണത്തിൽ മാത്രം അളക്കപ്പെടേണ്ടതല്ല. ഒരു സാധാരണക്കാരന് അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ? ഒരു വിദ്യാർഥിക്ക് കഴിവിനനുസരിച്ചുള്ള അവസരങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നുണ്ടോ? ഒരു കർഷകന് തന്റെ അധ്വാനത്തിന് ന്യായമായ പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നുണ്ടോ? ഒരു സ്ത്രീക്ക് ഭയമില്ലാതെ പൊതുഇടങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കാനാകുന്നുണ്ടോ? ഒരു വയോധികന് ഒറ്റപ്പെടലില്ലാതെ ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ? ഒരു ദരിദ്രന് ചികിത്സയും വിദ്യാഭ്യാസവും നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നില്ലേ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരങ്ങളിലാണ് കേരളത്തിന്റെ യഥാർഥ വികസനത്തിന്റെ അളവുകോൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളും കേരളത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ഗൗരവമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. മലകളും പുഴകളും കാടുകളും കടലോരങ്ങളും സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടത് പ്രകൃതിയോടുള്ള ഔദാര്യമായിട്ടല്ല, വരുംതലമുറയോടുള്ള നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്തമായിട്ടാണ്.പ്രകൃതിയെ കീഴടക്കാനുള്ള മനുഷ്യന്റെ അമിതമായ ആഗ്രഹത്തിന് പകരം പ്രകൃതിയുമായി സഹവർത്തിത്വത്തിൽ ജീവിക്കാനുള്ള പുതിയൊരു വികസനബോധം നമുക്കുണ്ടാകണം. പച്ചപ്പിന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന കേരളം പച്ചപ്പിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലും ലോകത്തിന് മാതൃകയാകണം.

പുതിയ കാലം പുതിയ വെല്ലുവിളികളാണ് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. കൃത്രിമബുദ്ധിയും ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യയും തൊഴിൽരംഗത്തും വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ കേരളത്തിലെ യുവതലമുറ അതിനൊപ്പം സഞ്ചരിക്കണം.നമ്മുടെ വിദ്യാഭ്യാസം കേവലം സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ നൽകുന്ന സംവിധാനമായി മാറരുത്.ചിന്തിക്കാനും ചോദ്യം ചെയ്യാനും കണ്ടെത്താനും സംരംഭങ്ങൾ ആരംഭിക്കാനും ലോകത്തോട് മത്സരിക്കാനും കഴിവുള്ള തലമുറയെ സൃഷ്ടിക്കണം. അതോടൊപ്പം മാനവികതയും സഹിഷ്ണുതയും ജനാധിപത്യബോധവും നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കാനുള്ള ജാഗ്രതയും വേണം.

കേരളത്തിന്റെ കരുത്ത് അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വൈവിധ്യത്തിലാണ്; എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ വൈരങ്ങൾ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെ തകർക്കുന്നിടത്ത് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആത്മാവ് മുറിവേൽക്കുന്നു. ആശയങ്ങളിൽ വിയോജിക്കാം, നിലപാടുകളിൽ ഭിന്നിക്കാം.പക്ഷേ മനുഷ്യസ്നേഹത്തിലും മതേതരത്വത്തിലും സാമൂഹിക നീതിയിലും നമുക്ക് ഒരുമിച്ചുനിൽക്കാൻ കഴിയണം. മതത്തിന്റെയും ജാതിയുടെയും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും പേരിൽ മനുഷ്യർ തമ്മിൽ അകലുന്ന കാലത്ത് കേരളം അതിന്റെ നവോത്ഥാന പാരമ്പര്യത്തിലേക്ക് വീണ്ടും തിരിഞ്ഞുനോക്കേണ്ടതുണ്ട്.മറ്റൊരാളുടെ വിശ്വാസത്തെ മാനിക്കാനും മറ്റൊരാളുടെ വേദനയെ സ്വന്തം വേദനയായി കാണാനും കഴിയുന്ന മനസ്സാണ് കേരളീയതയുടെ യഥാർഥ അടയാളം.

ഏഴു പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിടുന്ന കേരളം ഒരു പുതിയ സ്വപ്നത്തിലേക്ക് ഉണരേണ്ട സമയമാണിത്. ഭൂതകാലത്തിന്റെ മഹത്വത്തിൽ അഭിരമിക്കാതെ വർത്തമാനകാലത്തിന്റെ വെല്ലുവിളികളെ ഏറ്റെടുത്ത് ഭാവിയുടെ സാധ്യതകളിലേക്ക് നടന്നുകയറണം. വികസനത്തിന്റെ പുതിയ മാതൃകകൾ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോഴും മനുഷ്യനെ മറക്കരുത്. സാങ്കേതികവിദ്യ വളരുമ്പോഴും സ്നേഹം കുറയരുത്.സമ്പത്ത് വർധിക്കുമ്പോഴും സമത്വം അകലരുത്. നഗരങ്ങൾ വികസിക്കുമ്പോഴും ഗ്രാമങ്ങൾ പിന്നിലാകരുത്. പുരോഗതിയുടെ പടവുകൾ കയറുമ്പോഴും പ്രകൃതിയുടെ കൈപിടി വിടരുത്.

കേരളം ഒരു ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ പേരുമാത്രമല്ല; അത് മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ ഒരു സങ്കൽപ്പമാണ്. അക്ഷരങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരു ജനതയുടെ പേരാണ്. അനീതിക്കെതിരെ ശബ്ദമുയർത്തുന്ന മനസ്സിന്റെ പേരാണ്. പ്രതിസന്ധികളിൽ പരസ്പരം ചേർത്തുപിടിക്കുന്ന കരുതലിന്റെ പേരാണ്. കടലുകൾക്കപ്പുറം ജീവിക്കുമ്പോഴും സ്വന്തം മണ്ണിന്റെ മണം മറക്കാത്ത ഒരു ജനതയുടെ ആത്മബന്ധമാണ്.

ഏഴു പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് ഒരു സ്വപ്നമായി പിറന്ന ഐക്യകേരളം ഇന്ന് അനുഭവങ്ങളുടെ വലിയൊരു പുസ്തകമായി നമ്മുടെ മുന്നിലുണ്ട്. അതിലെ ചില താളുകൾ അഭിമാനത്തിന്റേതാണ്, ചിലത് ആത്മപരിശോധനയുടേതും. ഇനി എഴുതപ്പെടാനുള്ള അധ്യായങ്ങളാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത്. ആ അധ്യായങ്ങളിൽ ദാരിദ്ര്യമില്ലാത്ത, വിവേചനമില്ലാത്ത, ലഹരിമുക്തമായ, പ്രകൃതിസൗഹൃദമായ, അറിവും തൊഴിലും അവസരങ്ങളും എല്ലാവർക്കും ലഭിക്കുന്ന ഒരു കേരളം ഉണ്ടാകണം.

കേരളത്തിന്റെ ഏഴു പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ ചരിത്രം പുതിയൊരു പ്രതീക്ഷയിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ, ആ പ്രതീക്ഷകൾക്ക് പുതിയ ദിശാബോധം നൽകുന്ന ഭരണപരമായ ചില ഇടപെടലുകളും ശ്രദ്ധേയമാകുന്നുണ്ട്. വി.ഡി. സതീശന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാർ അധികാരമേറ്റെടുത്തതിനു പിന്നാലെ പ്രഖ്യാപിച്ച ജനകീയ പദ്ധതികൾ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ പുതിയ ചർച്ചകൾക്കും പ്രതീക്ഷകൾക്കും വഴിതുറന്നിരിക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾക്കും ട്രാൻസ്‌ജെൻഡർ വ്യക്തികൾക്കും കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. സാധാരണ ബസുകളിൽ സൗജന്യയാത്ര ഉറപ്പാക്കുന്ന പ്രിയദർശിനി പദ്ധതി, ആശാ പ്രവർത്തകർ, അങ്കണവാടി ജീവനക്കാർ, സ്കൂൾ പാചകത്തൊഴിലാളികൾ തുടങ്ങിയവരുടെ ഓണറേറിയം വർധന, വയോജനങ്ങൾക്കായി പ്രത്യേക വകുപ്പ്, അവരുടെ അവകാശങ്ങളും സുരക്ഷയും ഉറപ്പാക്കാനുള്ള നിയമനിർമാണ നീക്കങ്ങൾ എന്നിവ ക്ഷേമരംഗത്ത് ശ്രദ്ധേയമായ ചുവടുവെപ്പുകളാണ്.

ഭരണസംവിധാനത്തെ ജനങ്ങളിലേക്ക് കൂടുതൽ അടുപ്പിക്കാനുള്ള ജനസ്പർശം ഫയൽ അദാലത്ത്, നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ പദ്ധതികൾ പൂർത്തിയാക്കാനുള്ള നൂറുദിന കർമപരിപാടി, വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പുരോഗതി പൊതുജനങ്ങൾക്ക് നിരീക്ഷിക്കാനാവുന്ന ഡാഷ്ബോർഡ്, തീരദേശ വികസനത്തിനായുള്ള മിഷൻ സമുദ്ര, ലഹരിക്കെതിരായ ഓപ്പറേഷൻ ടൂഫാൻ തുടങ്ങിയ സംരംഭങ്ങളും പുതിയ കാലത്തിന്റെ ഭരണപരമായ മുൻഗണനകളെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. ഇവയുടെ പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ യഥാർഥ ജനജീവിതത്തിൽ എത്രത്തോളം ഗുണപരമായ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു എന്നതായിരിക്കും കാലം വിലയിരുത്തുക. പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ പദ്ധതികളായും പദ്ധതികൾ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലെ അനുഭവങ്ങളായും മാറുമ്പോഴാണ് ഭരണത്തിന്റെ യഥാർഥ വിജയം.

കാലം ഏൽപ്പിച്ച ഉത്തരവാദിത്തം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പുതിയ തലമുറ കേരളത്തിന്റെ ഭാവി ഏറ്റെടുക്കണം. കഴിഞ്ഞുപോയ ഏഴു പതിറ്റാണ്ടുകൾ നമുക്ക് പകർന്നുതന്നത് പ്രതീക്ഷയുടെ വെളിച്ചമാണ്. ആ വെളിച്ചം അണയാതെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കേണ്ടത് ഓരോ മലയാളിയുടെയും കടമയാണ്.കേരളം എഴുപതിന്റെ നിറവിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ നമുക്ക് അഭിമാനത്തോടെ പറയാം: ഇത് ഒരു നാടിന്റെ ഏഴു പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ കഥ മാത്രമല്ല; മനുഷ്യൻ കൂടുതൽ മനുഷ്യനാകാൻ ശ്രമിച്ച ഒരു ജനതയുടെ മഹത്തായ യാത്രയാണ്.ആ യാത്ര ഇനിയും തുടരട്ടെ… അറിവിന്റെ വെളിച്ചം വഴികാട്ടിയായും മാനവികത ഹൃദയസ്പന്ദനമായും സമത്വം ജീവിതദർശനമായും മാറുന്ന ഒരു നവകേരളത്തിലേക്ക്…പ്രതീക്ഷയുടെ വെളിച്ചം വീശിക്കൊണ്ട് മുന്നോട്ടുവന്ന പുതിയ ഭരണകാലം ജനങ്ങളുടെ സ്വപ്നങ്ങളെയും ആവശ്യങ്ങളെയും തിരിച്ചറിഞ്ഞ് കൂടുതൽ ജനകീയമായ ഇടപെടലുകളിലൂടെ മുന്നേറട്ടെ. അധികാരം ജനസേവനത്തിനുള്ള ഉപാധിയാണെന്ന തിരിച്ചറിവ് ഭരണത്തിന്റെ ഓരോ തീരുമാനത്തിലും പ്രതിഫലിക്കട്ടെ. വാഗ്ദാനങ്ങൾ യാഥാർഥ്യങ്ങളാകട്ടെ; വികസനം സാധാരണക്കാരന്റെ വീട്ടുപടിക്കലെത്തട്ടെ.

ഏഴു പതിറ്റാണ്ടുകൾക്കു മുമ്പ് ഭാഷയുടെ പേരിൽ ഒന്നായിത്തീർന്ന കേരളം ഇനി മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെയും സമത്വത്തിന്റെയും വികസനത്തിന്റെയും പേരിൽ കൂടുതൽ കരുത്തോടെ ഒന്നിക്കണം. കഴിഞ്ഞകാലത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ നമ്മുടെ അഭിമാനവും വർത്തമാനകാലത്തിന്റെ വെല്ലുവിളികൾ നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്തവുമാണ്. വരുംതലമുറയ്ക്കായി നാം ബാക്കിവെക്കേണ്ടത് പ്രകൃതിയും പുരോഗതിയും കൈകോർക്കുന്ന, വിവേചനങ്ങളില്ലാത്ത, അവസരങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും ലഭിക്കുന്ന, മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരു കേരളമാണ്.കേരളം എഴുപതിന്റെ നിറവിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ നമുക്ക് ഒരേയൊരു സ്വപ്നം മാത്രം മതി…അഭിമാനിക്കാൻ ഒരു ഭൂതകാലം, പ്രതീക്ഷിക്കാൻ ഒരു വർത്തമാനകാലം, സ്വപ്നം കാണാൻ അതിരുകളില്ലാത്ത ഒരു ഭാവി! ആ സ്വപ്നത്തിലേക്ക് കേരളം മുന്നേറട്ടെ… കാലത്തിന്റെ നെറുകയിൽ മാനവികതയുടെ കൈയൊപ്പ് ചാർത്തിക്കൊണ്ട് നമുക്ക് മുന്നേറാം…