ദേശീയ പുരസ്കാരനിറവിലെ മമ്മൂട്ടി …

നെല്ലിയോട്ട് ബഷീർ

ഒരു നടൻ പുരസ്കാരം വാങ്ങുന്ന നിമിഷം മാത്രമല്ലായിരുന്നു അത്. ഒരു കാലഘട്ടം സ്വന്തം കലാജീവിതത്തെ തിരിഞ്ഞുനോക്കുന്ന നിമിഷം കൂടിയായിരുന്നു .2026 സെപ്റ്റംബർ 22-ന് ഗുജറാത്തിലെ ഏകതാ നഗറിൽ നടന്ന 72-ാമത് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരച്ചടങ്ങിൽ രാഷ്ട്രപതി ദ്രൗപദി മുർമുവിൽ നിന്ന് മമ്മൂട്ടി മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം ഏറ്റുവാങ്ങിയപ്പോൾ, മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തിലെ മറ്റൊരു അപൂർവ അധ്യായമാണ് എഴുതിച്ചേർക്കപ്പെട്ടത്.

മമ്മൂട്ടിയുടെ കൈകളിലേക്ക് നാലാമതും ദേശീയ പുരസ്കാരം എത്തുകയായിരുന്നു. ഭ്രമയുഗം എന്ന ചിത്രത്തിലെ കൊടുമൺ പോറ്റിയെയാണ് ഇത്തവണ ദേശീയ പുരസ്കാരത്തിന്റെ വേദിയിലേക്ക് മമ്മൂട്ടി കൊണ്ടുപോയത്. 28 വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്കുശേഷമാണ് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ അംഗീകാരം വീണ്ടും അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തുന്നത്.പക്ഷേ മമ്മൂട്ടിയുടെ ദേശീയ പുരസ്കാരങ്ങളുടെ ചരിത്രം എണ്ണിത്തുടങ്ങുമ്പോൾ അത് കേവലം നാല് പുരസ്കാരങ്ങളുടെ പട്ടികയായി ചുരുങ്ങുന്നില്ല.

1989-ലെ മതിലുകൾ, ഒരു വടക്കൻ വീരഗാഥ എന്നിവയിലെ അഭിനയത്തിനാണ് ആദ്യമായി മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചത്. ബഷീറിന്റെ ലോകത്ത് ഏകാന്തതയും പ്രണയവും കാത്തിരിപ്പും അനുഭവിച്ച മനുഷ്യനെയും, ചരിത്രത്തിന്റെ പൊടിപടലങ്ങൾക്കിടയിൽ ചന്തുവായി ജീവിച്ച മനുഷ്യനെയും ഒരേ കാലയളവിൽ അവതരിപ്പിച്ച നടനായിരുന്നു മമ്മൂട്ടി. ആ രണ്ട് കഥാപാത്രങ്ങൾ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയശേഷിയുടെ വ്യത്യസ്ത മുഖങ്ങൾ തുറന്നുകാട്ടി.

പിന്നീട് പൊന്തൻമാടയിലെയും വിധേയനിലേയും അഭിനയത്തിന് 1993-ലെ ദേശീയ പുരസ്കാരം. അധികാരവും അടിച്ചമർത്തലും മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലെ ഭയവും നിസ്സഹായതയും നിറഞ്ഞ കഥാപാത്രങ്ങളായിരുന്നു അവ. മമ്മൂട്ടിയുടെ അഭിനയത്തിൽ അന്ന് ഒരു നടന്റെ ശരീരഭാഷ മാത്രമല്ല, കഥാപാത്രത്തിന്റെ മനസ്സിന്റെ ഇരുട്ടും വെളിച്ചവും കാണാൻ പ്രേക്ഷകർക്ക് കഴിഞ്ഞു.

1998-ൽ ഡോ. ബാബാസാഹേബ് അംബേദ്കർ എന്ന ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിന് മൂന്നാമത്തെ ദേശീയ പുരസ്കാരം. അംബേദ്കറെന്ന ചരിത്രപുരുഷനെ അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ മമ്മൂട്ടി ഒരു കഥാപാത്രത്തെ മാത്രം അവതരിപ്പിച്ചില്ല; ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ആശയങ്ങളെയും പോരാട്ടങ്ങളെയും ചുമലിലേറ്റുകയായിരുന്നു. ആ പുരസ്കാരത്തിനുശേഷം 28 വർഷമാണ് വീണ്ടും ദേശീയ പുരസ്കാര വേദിയിലേക്ക് മമ്മൂട്ടിയെ എത്തിക്കാൻ വേണ്ടിവന്നത്.

ആ ഇടവേള തന്നെയാണ് ഇത്തവണത്തെ പുരസ്കാരത്തെ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയമാക്കുന്നത്.മമ്മൂട്ടിയുടെ കരിയറിൽ ഇത് ഒരു തിരിച്ചുവരവിന്റെ കഥയല്ല.അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും സിനിമയിൽ നിന്ന് മാറിനിന്നിരുന്നില്ല. മറിച്ച് ഓരോ കാലത്തും പുതിയ കഥാപാത്രങ്ങളെ തേടുകയും,സ്വന്തം അഭിനയശൈലിയെ തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു ദീർഘയാത്രയുടെ മറ്റൊരു അംഗീകാരമാണിത്.

ഭ്രമയുഗം അതിന് മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്.കൊടുമൺ പോറ്റി എന്ന കഥാപാത്രം മമ്മൂട്ടിയുടെ പതിവ് താരപ്രതിച്ഛായയിൽ നിന്ന് അകന്നുനിൽക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. സംഭാഷണങ്ങളേക്കാൾ നോട്ടങ്ങൾക്കും നിശ്ശബ്ദതയ്ക്കും ശരീരഭാഷയ്ക്കും പ്രാധാന്യമുള്ള കഥാപാത്രം.മുഖത്ത് ചെറിയൊരു ചലനം പോലും കഥയുടെ ഭാഗമാകുന്ന തരത്തിലുള്ള അവതരണം.ശബ്ദം പോലും കഥാപാത്രത്തിന്റെ അധികാരവും ഭീതിയും സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഉപാധിയായി മാറി.അതാണ് മമ്മൂട്ടിയുടെ അഭിനയജീവിതത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകതകളിലൊന്ന്. കാലം മാറുമ്പോൾ അദ്ദേഹം കഥാപാത്രങ്ങളെ മാത്രമല്ല, സ്വയം ഒരു നടനെന്ന നിലയിലുള്ള തന്റെ രൂപത്തെയും മാറ്റുന്നു.

ഒരു കാലത്ത് നായകന്റെ യുവത്വം ആയിരുന്നു സിനിമയുടെ കേന്ദ്രം. പിന്നീട് പക്വതയുള്ള നായകനായി.പിന്നെ സ്വഭാവനടനായി. അതിനുശേഷം പ്രായം കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് തടസ്സമല്ലെന്ന് തെളിയിച്ചുകൊണ്ട് കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ഉള്ളിലേക്ക് കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ ഇറങ്ങി.

മമ്മൂട്ടിയുടെ അഭിനയജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ പലപ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ താരപദവിയെക്കുറിച്ചാണ് സംസാരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ദേശീയ പുരസ്കാരങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാൽ മറ്റൊരു മമ്മൂട്ടിയെ കാണാം.ബഷീറിന്റെ ബഷീർ,ചന്തു ചേകവർ,പൊന്തൻമാട,
ഭാസ്കര പട്ടേലർ,അംബേദ്കർ,
ഇപ്പോൾ കൊടുമൺ പോറ്റി.

ഓരോ കഥാപാത്രവും വ്യത്യസ്ത ലോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവയാണ്. ഓരോന്നിനും വ്യത്യസ്തമായ ശരീരഭാഷയും ശബ്ദവും മനോഭാവവും ആവശ്യമായിരുന്നു. ഈ വൈവിധ്യമാണ് മമ്മൂട്ടിയുടെ ദേശീയ അംഗീകാരങ്ങളുടെ അടിത്തറ.

ഇത്തവണ പുരസ്കാരം ഏറ്റുവാങ്ങുമ്പോൾ ആ കൈകളിൽ ഒരു പുരസ്കാരം മാത്രമായിരുന്നില്ല ഉണ്ടായിരുന്നത്. മലയാള സിനിമയുടെ പല പതിറ്റാണ്ടുകളും ചേർന്നുണ്ടായിരുന്നു.

ഒരു നടൻ വളരുമ്പോൾ സാധാരണയായി കഥാപാത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രായത്തിനനുസരിച്ച് മാറുന്നു. എന്നാൽ മമ്മൂട്ടിയുടെ കാര്യത്തിൽ പ്രായം കൂടുന്തോറും കഥാപാത്രങ്ങളുടെ പ്രായപരിധി തന്നെ വികസിച്ചു. യുവാവിനെയും മധ്യവയസ്കനെയും വയോധികനെയും ചരിത്രപുരുഷനെയും അധികാരിയെയും സാധാരണക്കാരനെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന മനുഷ്യനെയും ഭയപ്പെടുന്ന മനുഷ്യനെയും ഒരേ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ അവതരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.അതിനാലാണ് മമ്മൂട്ടിയുടെ നാലാമത്തെ ദേശീയ പുരസ്കാരം ഒരു സംഖ്യയല്ലാതാകുന്നത്.

എന്നാൽ ആ നാലിനിടയിൽ കടന്നുപോയത് നാല് പുരസ്കാരച്ചടങ്ങുകൾ മാത്രമല്ല; നാല് പതിറ്റാണ്ടിനടുത്തുള്ള ഒരു കലാജീവിതമാണ്.1989-ൽ ആദ്യ ദേശീയ പുരസ്കാരം ലഭിക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യൻ സിനിമ മറ്റൊരു കാലഘട്ടത്തിലായിരുന്നു. 1993-ൽ രണ്ടാമത്തേത്. 1998-ൽ മൂന്നാമത്തേത്. പിന്നെ 28 വർഷത്തെ കാത്തിരിപ്പ്. ഒടുവിൽ 2026-ൽ കൊടുമൺ പോറ്റിയായി വീണ്ടും ദേശീയ വേദിയിൽ.

ഈ യാത്രയിൽ മലയാള സിനിമയും മാറി. സാങ്കേതികവിദ്യ മാറി. പ്രേക്ഷകരുടെ രുചി മാറി. സിനിമ കാണുന്ന രീതികൾ മാറി. തീയറ്ററിനൊപ്പം ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളും പുതിയ തലമുറകളും എത്തി.പക്ഷേ ഒരു കാര്യം മാറിയില്ല.മമ്മൂട്ടി ഇപ്പോഴും കഥാപാത്രത്തെ തേടുന്ന നടനാണ്.അതാണ് നാലാമത്തെ ദേശീയ പുരസ്കാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ വായന.

ഒരു നടന് പുരസ്കാരം ലഭിക്കുമ്പോൾ സന്തോഷിക്കാം. പക്ഷേ ഒരു നടൻ നാല് പതിറ്റാണ്ടോളം അഭിനയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ വീണ്ടും വീണ്ടും ദേശീയതലത്തിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അതിനെ ഒരു വ്യക്തിയുടെ നേട്ടം മാത്രമായി കാണാനാകില്ല. അത് മലയാള ഭാഷയിലും മലയാള സിനിമയിലും കഥാപാത്രത്തെ ഗൗരവത്തോടെ സമീപിച്ച ഒരു അഭിനയപാരമ്പര്യത്തിന്റെ അംഗീകാരം കൂടിയാണ്.

ഭ്രമയുഗം ദേശീയ പുരസ്കാരവേദിയിൽ മമ്മൂട്ടിക്ക് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ ഛായാഗ്രാഹകൻ ഷഹ്നാദ് ജലാലിനും അംഗീകാരം നേടിക്കൊടുത്തു. മലയാള സിനിമയ്ക്ക് ഇത്തവണ നാല് ദേശീയ ബഹുമതികൾ ലഭിച്ചതും ശ്രദ്ധേയമായി. ഒരു നടന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗ്യം എന്തായിരിക്കാം?പ്രായം കൂടുമ്പോൾ കഥാപാത്രങ്ങൾ കുറയാതിരിക്കുക,കഥാപാത്രങ്ങൾ പഴയതാവാതെ വരിക,സ്വന്തം പഴയ അഭിനയത്തെ തന്നെ മറികടക്കാൻ ഓരോ പുതിയ കഥാപാത്രത്തിനും അവസരം നൽകുക.മമ്മൂട്ടിയുടെ യാത്രയിൽ ഈ മൂന്നു കാര്യങ്ങളും കാണാവുന്നതാണ്.

ദേശീയ പുരസ്കാരത്തിന്റെ വേദിയിൽ നിൽക്കുന്ന മമ്മൂട്ടിയെ കാണുമ്പോൾ അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു പുരസ്കാരം നേടിയ നടനെ മാത്രമല്ല നമ്മൾ കാണുന്നത്. മലയാളിയുടെ സിനിമാ ഓർമ്മകളുടെ വലിയൊരു ഭാഗം തന്നെയാണ് ആ വേദിയിൽ നിൽക്കുന്നത്.മതിലുകളുടെ ഏകാന്തതയിൽ നിന്ന് ഒരു വടക്കൻ വീരഗാഥയുടെ ചരിത്രത്തിലേക്ക്, പൊന്തൻമാടയുടെ വേദനയിൽ നിന്ന് വിധേയന്റെ അധികാരഭീതിയിലേക്ക്, അംബേദ്കറിന്റെ സാമൂഹിക പോരാട്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭ്രമയുഗത്തിന്റെ ഇരുണ്ട ലോകത്തിലേക്ക്…

വേഷങ്ങൾ മാറി,കാലങ്ങൾ മാറി,സിനിമ മാറി,പക്ഷേ കഥാപാത്രത്തിനുള്ളിലെ മനുഷ്യനെ കണ്ടെത്താനുള്ള മമ്മൂട്ടിയുടെ ശ്രമം തുടർന്നു കൊണ്ടേയിരുന്നു.അതുകൊണ്ടുതന്നെ നാലാമത്തെ ദേശീയ പുരസ്കാരം വാങ്ങുന്ന ആ നിമിഷത്തെ ഒരു വാചകത്തിൽ വിശേഷിപ്പിക്കണമെങ്കിൽ,“ഇത് ഒരു നടൻ വീണ്ടും പുരസ്കാരം വാങ്ങിയ നിമിഷമല്ല; കാലത്തെ മറികടന്ന് അഭിനയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു നടനെ കാലം തന്നെ വീണ്ടും ആദരിച്ച നിമിഷമാണ്.”

ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതിയിൽ നിന്ന് നാലാമത്തെ ദേശീയ പുരസ്കാരം ഏറ്റുവാങ്ങുമ്പോൾ മമ്മൂട്ടി പറഞ്ഞത് ഈ അംഗീകാരം ഓരോ കലാകാരനും പ്രചോദനമാണെന്നും, ഇനിയും പ്രേക്ഷകരെ കൂടുതൽ തവണ വിനോദിപ്പിക്കാനാണ് തന്റെ ആഗ്രഹമെന്നും ആയിരുന്നു. അതാണ് മമ്മൂട്ടിയുടെ യാത്രയുടെ മറ്റൊരു മനോഹരമായ വശം.നാല് ദേശീയ പുരസ്കാരങ്ങൾക്കുശേഷവും യാത്ര അവസാനിച്ചിട്ടില്ല.ഒരു കഥാപാത്രം കൂടി വരാനുണ്ട്.ഒരു സിനിമ കൂടി വരാനുണ്ട്.ഒരു പുതിയ മമ്മൂട്ടിയെ പ്രേക്ഷകർ ഇനിയും കാണാനുണ്ട്.അതിനാൽ പുരസ്കാരവേദിയിൽ കൈയടികൾ ഉയരുമ്പോൾ, മലയാള സിനിമയുടെ മനസ്സിൽ ഉയരുന്ന ഒരു ചോദ്യം കൂടിയുണ്ട്,“ഇനി ഏത് കഥാപാത്രമായിരിക്കും മമ്മൂട്ടിയെ വീണ്ടും നമ്മളിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക?”