ഭൂമിക്ക് ചരമഗീതം പാടുന്നവർ….ന

• നെല്ലിയോട്ട് ബഷീർ

ഒരു നിമിഷം സങ്കൽപ്പിക്കൂ.ഭൂമിക്ക് സംസാരിക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നുവെങ്കിൽ,അവൾ നമ്മോട് എന്ത് പറയുമായിരുന്നു? “എന്നെ രക്ഷിക്കൂ” എന്നാകുമോ അവളുടെ അപേക്ഷ. കാരണം മനുഷ്യൻ ജനിക്കുന്നതിന് കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ മുമ്പും ഭൂമി ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. മനുഷ്യൻ ഇല്ലാതായാലും ഭൂമി ഏതെങ്കിലും രൂപത്തിൽ നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്യും.ഒരുപക്ഷേ അവൾ ഇങ്ങനെ പറയുമായിരിക്കും: “എന്നെയല്ല, നിങ്ങളെത്തന്നെയാണ് നിങ്ങൾ രക്ഷിക്കേണ്ടത്.”

ലോക പരിസ്ഥിതിദിനം ഓരോ വർഷവും ജൂൺ അഞ്ചിന് എത്തുമ്പോഴും നാം പതിവുപോലെ മരങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുകയും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ പ്രതിജ്ഞകൾ ഏറ്റുചൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു.എന്നാൽ ഇന്നത്തെ കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ദിനത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രസക്തി പ്രകൃതിയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നതിലല്ല; മനുഷ്യനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നതിലാണ്. കാരണം പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധി ഒരു പ്രകൃതി പ്രതിസന്ധി മാത്രമല്ല, അത് മനുഷ്യ നാഗരികതയുടെ പ്രതിസന്ധിയാണ്.നാം നിർമ്മിച്ച വികസന മാതൃക,നാം പിന്തുടരുന്ന ഉപഭോഗ സംസ്കാരം, നാം വിജയമെന്ന് വിളിക്കുന്ന ജീവിതരീതി,ഇവയെല്ലാം ഇന്ന് വിചാരണ ചെയ്യപ്പെടുകയാണ്.

ചരിത്രത്തിൽ ഇത്രയധികം സൗകര്യങ്ങൾ മനുഷ്യന് മുമ്പൊരിക്കലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. കൈയിലുള്ള ഒരു മൊബൈൽ ഫോൺ വഴി ലോകത്തിന്റെ ഏത് കോണുമായും ബന്ധപ്പെടാം. മണിക്കൂറുകൾ കൊണ്ട് ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾ കടക്കാം. കൃത്രിമബുദ്ധി മനുഷ്യന്റെ ചിന്തകളെപ്പോലും അനുകരിക്കുന്ന കാലത്താണ് നാം ജീവിക്കുന്നത്.എന്നാൽ ഈ അത്ഭുതകരമായ പുരോഗതിയുടെ നടുവിൽ ഒരു വലിയ വിരോധാഭാസമുണ്ട്. മനുഷ്യൻ ചന്ദ്രനിലേക്കും ചൊവ്വയിലേക്കും യാത്ര ചെയ്യാൻ തയ്യാറെടുക്കുമ്പോൾ സ്വന്തം ഭൂമിയെ ജീവിക്കാൻ പറ്റാത്ത ഇടമാക്കി മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

ഒരു കാലത്ത് പ്രകൃതി മനുഷ്യന്റെ ഗുരുവായിരുന്നു.മഴയെ നോക്കി കൃഷി ചെയ്തു. നദികളെ ആശ്രയിച്ച് സംസ്കാരങ്ങൾ വളർന്നു. മരങ്ങൾ വെറും സസ്യങ്ങളായിരുന്നില്ല; ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.എന്നാൽ ആധുനിക മനുഷ്യൻ പ്രകൃതിയുമായുള്ള ബന്ധത്തെ ഉപഭോഗത്തിന്റെ ബന്ധമാക്കി മാറ്റി. പ്രകൃതിയെ ഒരു കൂട്ടാളിയായി കാണുന്നതിനു പകരം ഒരു അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളുടെ ഗോഡൗണായി കാണാൻ തുടങ്ങി.കാടുകൾ മരക്കച്ചവടമായി,നദികൾ മാലിന്യക്കുഴികളായി, മലകൾ ഖനന കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറി.

ഇന്ന് ലോക പരിസ്ഥിതിദിനം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത് പ്രകൃതിയുടെ പ്രതികാരത്തെക്കുറിച്ചല്ല, പ്രകൃതിയുടെ പ്രതികരണത്തെക്കുറിച്ചാണ്.പ്രകൃതിക്ക് കോപമില്ല, പകയുമില്ല.പക്ഷേ പ്രകൃതിക്ക് നിയമങ്ങളുണ്ട്.ആ നിയമങ്ങളെ അവഗണിക്കുമ്പോൾ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.അമിതമായി വനങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചാൽ പ്രളയങ്ങൾ വർധിക്കും. തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ നികത്തിയാൽ മഴവെള്ളം നഗരങ്ങളെ മുക്കും. അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് അമിതമായി കാർബൺ വാതകങ്ങൾ പുറന്തള്ളിയാൽ കാലാവസ്ഥ മാറും. ഇതൊന്നും ശിക്ഷകളല്ല; പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന സ്വാഭാവിക ഫലങ്ങളാണ്.

ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തം മനുഷ്യൻ പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയി എന്നതല്ല; പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയ കാര്യം പോലും തിരിച്ചറിയാതെയായി എന്നതാണ്.കുട്ടികൾക്ക് ഇന്ന് പക്ഷികളുടെ ശബ്ദത്തേക്കാൾ പരിചയം മൊബൈൽ റിങ്ടോണുകളോടാണ്. നദിയുടെ ഒഴുക്കിനേക്കാൾ പരിചയം ഡിജിറ്റൽ സ്‌ക്രീനുകളുടെ പ്രകാശത്തോടാണ്. പ്രകൃതിയുമായുള്ള മാനസിക ബന്ധം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം ഒരു ഹൃദയവിഷയമല്ലാതായി, വെറും പ്രഭാഷണ വിഷയമായി മാറുന്നു.

കേരളത്തിന്റെ അനുഭവം തന്നെ ഇതിന് വലിയ പാഠമാണ്. പ്രകൃതിസൗന്ദര്യത്തിന്റെ നാടെന്നറിയപ്പെടുന്ന കേരളം കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളിൽ പ്രളയങ്ങളും ഉരുൾപൊട്ടലുകളും അതിതീവ്രമായ ചൂടും ജലക്ഷാമവും അനുഭവിച്ചു. പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾ വർധിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് നാം ആശങ്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ പലപ്പോഴും മറന്നുപോകുന്ന ഒരു കാര്യമുണ്ട്. പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളിൽ പലതും പ്രകൃതിയുടെ മാത്രം സൃഷ്ടിയല്ല; മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകൾ അവയെ കൂടുതൽ ഗുരുതരമാക്കുന്നു. മലകൾ മുറിച്ചും കുന്നുകൾ ഇടിച്ചുനിരത്തിയും പുഴകൾ കൈയേറിയും നേടിയ വികസനം ഒടുവിൽ മനുഷ്യന്റെ തന്നെ സുരക്ഷയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു.

പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ പലപ്പോഴും മരങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് മാത്രമാണ് പറയാറുള്ളത്. തീർച്ചയായും മരങ്ങൾ പ്രധാനമാണ്.പക്ഷേ ഒരു മരത്തൈ നട്ടതിനേക്കാൾ വലിയ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തനം അനാവശ്യ ഉപഭോഗം കുറയ്ക്കുന്നതാണ്.ഒരു പ്ലാസ്റ്റിക് ബാഗ് ഒഴിവാക്കുന്നത്,വെള്ളം പാഴാക്കാതിരിക്കുന്നത്, ഭക്ഷണം വലിച്ചെറിയാതിരിക്കുന്നത്,പൊതുഗതാഗതം കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്,ഇവയെല്ലാം വലിയ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്. കാരണം പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം പ്രകൃതിക്ക് എന്തെങ്കിലും നൽകുന്നതിലല്ല; പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് അനാവശ്യമായി എടുത്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനെ കുറയ്ക്കുന്നതിലാണ്.

ഇന്നത്തെ ലോകം നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളികളിലൊന്ന് ഉപഭോഗ സംസ്കാരമാണ്. മനുഷ്യനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നത് കൂടുതൽ വസ്തുക്കളല്ല, എന്നാൽ വിപണി അവനെ അതാണ് വിശ്വസിപ്പിക്കുന്നത്. ആവശ്യമില്ലാത്തതുപോലും വാങ്ങാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിലാണ് നാം ജീവിക്കുന്നത്.കൂടുതൽ വാങ്ങുക,കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുക, കൂടുതൽ വലിച്ചെറിയുക എന്ന സംസ്കാരം പരിസ്ഥിതിയെ മാത്രമല്ല, മനുഷ്യന്റെ മാനസിക സമാധാനത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം പ്രകൃതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ചർച്ച മാത്രമല്ല; ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ചർച്ച കൂടിയാണ്.

ലോക പരിസ്ഥിതിദിനം മറ്റൊരു സത്യം കൂടി നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.ഭൂമിയുടെ വിഭവങ്ങൾ നമ്മുടെ പൂർവികരിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച അവകാശമല്ല;നമ്മുടെ മക്കളിൽ നിന്ന് കടം വാങ്ങിയ സമ്പത്താണ്. നദികളും കാടുകളും വായുവും മണ്ണും നമ്മുടെ സ്വകാര്യ സ്വത്തല്ല.ഭാവി തലമുറകൾക്കും അവയിൽ അവകാശമുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് പ്രകൃതിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് ഒരു ദാനധർമ്മമല്ല;അത് ഒരു ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.

പരിസ്ഥിതിദിനം ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ നാം പലപ്പോഴും ചോദിക്കുന്നത് “ഭൂമിയെ എങ്ങനെ രക്ഷിക്കാം?” എന്ന ചോദ്യമാണ്. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ കാലഘട്ടത്തിൽ കൂടുതൽ പ്രസക്തമായ ചോദ്യം മറ്റൊന്നാണ്: “ഭൂമിയുടെ പരിധികൾ മനസ്സിലാക്കി മനുഷ്യനെ എങ്ങനെ നിലനിർത്താം?”ഭൂമിക്ക് അതിന്റെ പരിധികളുണ്ട്. അനന്തമായ വളർച്ചയും അനന്തമായ ഉപഭോഗവും ഒരു പരിമിത ഗ്രഹത്തിൽ സാധ്യമല്ല.ഈ യാഥാർത്ഥ്യം അംഗീകരിക്കുന്നിടത്താണ് സുസ്ഥിര വികസനത്തിന്റെ തുടക്കം.

അതിനാൽ ലോക പരിസ്ഥിതിദിനം ആവർത്തിക്കുന്ന ഒരു കലണ്ടറിലെ തിയതി മാത്രമല്ല.അത് മനുഷ്യന്റെ അഹങ്കാരത്തിനെതിരായ ഒരു മുന്നറിയിപ്പാണ്. പ്രകൃതിയെ കീഴടക്കിയെന്ന് കരുതുന്ന മനുഷ്യനോട് പ്രകൃതിയില്ലാതെ ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന ദിനമാണ്.ശാസ്ത്രവും സാങ്കേതികവിദ്യയും സമ്പത്തും അധികാരവും എല്ലാം മനുഷ്യന് ഉണ്ടായിരിക്കാം.എന്നാൽ ശുദ്ധമായ വായുവും കുടിവെള്ളവും ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ മണ്ണും സ്ഥിരതയുള്ള കാലാവസ്ഥയും ഇല്ലെങ്കിൽ അവയൊന്നും നിലനിൽക്കില്ല.

കാലാകാലങ്ങളിൽ നമുക്ക് മരങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുക മാത്രമല്ല വേണ്ടത്;ഒരു പുതിയ ചിന്തയും നട്ടുപിടിപ്പിക്കണം.ഭൂമി മനുഷ്യനുവേണ്ടിയല്ല, മനുഷ്യൻ ഭൂമിയുടെ ഭാഗമാണെന്ന ചിന്ത.ആ തിരിച്ചറിവ് മനുഷ്യരാശിയുടെ സംസ്കാരത്തിൽ വേരുറക്കുന്ന ദിവസം മുതൽ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം ഒരു പരിപാടിയല്ലാതാകും; അത് ജീവിതത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക രീതിയായി മാറും.അപ്പോഴായിരിക്കും ലോക പരിസ്ഥിതിദിനം യഥാർത്ഥ അർത്ഥത്തിൽ വിജയിക്കുക.ഈ ദിനത്തിൽ നമുക്കു വേണ്ടി…. പ്രകൃതിക്കു വേണ്ടി…നാം ഓരോരുത്തരും എന്തു ചെയ്തു എന്ന് പുനർചിന്തനം നടത്തുമ്പോൾ മാത്രമേ ഈ ദിനം സ്വാർത്ഥകമാകുകയുള്ളൂ.